Hoe gebruik ik deze site?

Hoe kan ik zoeken?

Waar je je ook bevindt op deze site, linksboven direct onder het menu vind je altijd het synoniemenzoekveld. Daar kun je een woord of een uitdrukking intypen en vervolgens enter toetsen of op de 'zoeken'-knop klikken. Daarmee zoek je naar synoniemen van dat woord of die uitdrukking.

Synoniemen.net is redelijk vergevingsgezind bij typefouten en onbekende woorden en zal, als de zoekterm onbekend is, alternatieven aandragen die wel in de verzameling zitten. Voor het beste resultaat gebruik je woorden onvervoegd of in het enkelvoud en bij werkwoorden het hele werkwoord. Als je zoekopdracht uit meerdere woorden bestaat, hoef je er geen aanhalingstekens rondom te plaatsen.

Als je zomaar een trefwoord wilt zien, kun je in het menu of vanaf de voorpagina (altijd te bereiken door op de grote S te klikken) een willekeurig trefwoord laten uitzoeken.

Hoe zien de resultaten eruit?

Op de resultaatpagina worden eerst trefwoorden en de daarbijbehorende synoniemen getoond waarbij het trefwoord overeenkomt met je zoekwoord(en). Hou in de gaten dat je zoekwoord verschillende betekenissen kan hebben. Als er meerdere betekenissen van een trefwoord voorkomen, wordt voor iedere betekenis een aparte groep synoniemen weergegeven. Een synoniem dat je vindt, kan slaan op een andere betekenis van je zoekwoord dan die je bedoelt.

Gebruik daarom alleen synoniemen waarvan je de betekenis kent en zoek die bij twijfel na in een woordenboek (zie daarvoor de extra mogelijkheden).

Gevonden synoniemensets worden gegroepeerd naar woordsoort gepresenteerd, met de woordsoort met de meeste sets eerst. Binnen een woordsoortgroep staan de sets met de meeste synoniemen bovenaan. Als je zoekwoord niet gevonden is als trefwoord, dan wordt dat meegedeeld.

Als tweede worden de trefwoorden en bijbehorende synoniemen getoond waarin jouw zoekwoord of zoekwoorden voorkomen als een van de synoniemen. Bij deze tweede groep is het niet per se zo dat zo'n trefwoord ook een synoniem van jouw zoekwoord is. Je zoekwoord is een synoniem van dat trefwoord, maar andersom is niet zeker. Als je zoekwoord niet gevonden is als synoniem voor een ander trefwoord, dan wordt dat aangegeven.

Daarna wordt je zoekterm gezocht in vier oude synoniemenwoordenboeken die inmiddels tot het publieke domein behoren: Handwoordenboek van Nederlandsche Synoniemen door J.V. Hendriks, vijfde uitgave uit 1908, Keur van Nederlandsche Synoniemen door T. Pluim, vijfde uitgave uit 1922, Nederduitsche synonymen, tweede druk uit 1836, door Gerbrand Bruining en Woordenboek der Nederduitsche synonimen, uit 1821, door Weiland en Landré. Deze boeken bevatten naast de synoniemen zelf ook betekenisomschrijvingen, uitleg en voorbeelden voor wat het gebruik ervan aangaat. Komt jouw zoekterm in deze boeken als trefwoord of synoniem voor, dan worden de betreffende paragrafen uit de boeken op de resultaatpagina weergegeven. Hou er rekening mee dat alleen de spelling van de trefwoorden en synoniemen is aangepast aan de hedendaagse. De overige tekst is onveranderd overgenomen uit de boeken. Dit betekent dat de spelling ervan kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

Voor woorden die mogelijk onnodig Engels zijn worden daarna Nederlandse alternatieven aangedragen uit de Woordenlijst 2400 x liever Nederlands.

Vervolgens worden, indien gevonden, antoniemen getoond voor je zoekterm. Antoniemen zijn woorden met een tegenovergestelde betekenis.

Als je zoekwoord(en) niet als trefwoord en niet als synoniem gevonden zijn, wordt gezocht naar trefwoorden en synoniemen die lijken op je zoekwoord. De resultaten daarvan worden getoond.

Kan ik ook ergens op klikken?

Ja. Nog niet iedere website heeft het door, maar het hele idee van het web is toch dat je af en toe eens ergens op kunt klikken. Deze site houdt zich streng aan de regel als het blauw is dan kun je erop klikken (en op de oranje resultaten bij de antoniemen ook). Alle resultaten op resultaatpagina's zijn klikbaar, waarbij het woord waar je op klikt je nieuwe zoekwoord wordt. Zo kun je heel snel verwante woorden vinden.

Kan ik rechtstreeks zoeken in synoniemen.net vanaf de zoekbalk in mijn browser?

Ja. Voor Firefox (vanaf versie 2), Internet Explorer (vanaf versie 7) en Chrome bestaat er voor synoniemen.net een OpenSearch-plugin die dat bewerkstelligt. In Opera toets je Ctrl+F12, gaat naar het tabblad Zoekmachines, klikt op Toevoegen, geeft een naam en eventueel een sleutel op en als adres:

http://synoniemen.net/index.php?zoekterm=%s

Je kunt synoniemen.net ook toevoegen aan je persoonlijke Google-pagina door op de onderstaande knop te drukken:

Je kunt op iedere website een woord selecteren en meteen synoniemen ervan zoeken op synoniemen.net. Voeg daarvoor het bookmarklet synoniemen vinden toe aan je favorieten/bladwijzers. Daarna kun je een woord op een website selecteren en op het bookmarklet klikken. Daarmee open je de resultaatpagina van dat woord op synoniemen.net.

Wat zijn er voor extra mogelijkheden?

Onderaan iedere resultaatpagina vind je in een grijs vlak een aantal extra mogelijkheden. Ze voeren allemaal naar andere sites alwaar direct gezocht wordt op jouw zoekwoord. Probeer er eens een paar en ontdek hoe divers de mogelijkheden zijn:

Andere synoniemensites
Naast synoniemen.net bestaan er nog een paar sites met Nederlandse synoniemen. Alexandria is de omvangrijkste, maar is geen pretje om te bedienen. Zodanig zelfs dat ik besloten heb om er zelf maar een alternatieve interface voor online te zetten. Vanaf elke resultaatpagina van synoniemen.net kun je rechtstreeks doorklikken naar de bijbehorende resultaatpagina van Alexandria. De praktijk wijst uit dat niet alle woorden bij Alexandria zijn aangepast naar hedendaagse spelling en dat er hier en daar fouten in staan.

De andere synoniemen-sites zijn, al of niet gedeeltelijk, opgebouwd aan de hand van inbreng door gebruikers. Dit heeft zo z'n inherente voor- en nadelen. Veel van die gebruikers zijn heel vaardig, maar vervuiling door grappenmakers en onkundigen blijft op de loer liggen. Toch kunnen Online Nederlands Woordenboek en MijnWoordenboek een bruikbare aanvulling op de resultaten van synoniemen.net bieden. Daarom kun je op iedere resultaatpagina doorklikken naar de resultaatpagina's van die sites.

Eerdere koppelingen naar de nog in ontwikkeling zijnde OpenThesaurus zijn op vraag van OpenTaal verwijderd omdat het hun server capaciteitsproblemen opleverde.

Verwante woorden
Vervolgens bestaat voor zelfstandig naamwoorden de optie om verwante woorden van je zoekterm op te sporen uit krantentekst met een website van Gosse Bouma en Lonneke van der Plas van de Rijksuniversiteit Groningen.

Woordenboeken
Middels volgende koppelingen kun je je zoekterm met één muisklik opzoeken in een woordenboek. Deze functie is vooral handig als je een synoniem gevonden hebt dat je wilt gebruiken, maar niet helemaal zeker bent van de betekenis. Klik dan op het synoniem om het als zoekterm te gebruiken en vervolgens op één van de opties bij 'Zoeken in een woordenboek'. Je kunt zoeken in de online versie van het eendelige Van Dale Hedendaags Nederlands, het woordenboek van Heelom, het WikiWoordenboek of, als het daar voorkomt, in het Muiswerk-woordenboek.

Synoniemen.net is niet specifiek een puzzelwoordenboek. Dat wil niet zeggen dat het zo niet gebruikt kan worden. De praktijk wijst uit dat gebruikers het doen en soms met succes. Voor die mensen en voor wie benieuwd is of een puzzelwoordenboek nog meer bruikbare synoniemen voor hun zoekterm opleveren kan, is een koppeling geplaatst waarmee je zoekterm rechtstreeks wordt afgevuurd op het puzzelwoordenboek van onlinepuzzelboek.nl.

Spreekwoorden, citaten, rijmwoorden, context, Wikipedia en Google
Ook kun je spreekwoorden en gezegden opzoeken die je zoekterm bevatten. Daarvoor word je doorgestuurd naar de verzameling van spreekwoord.net.

Met een volgende optie zijn citaten waarin je zoekterm voorkomt tevoorschijn te halen. Gezocht wordt in de collectie van citaten.net. Hou er rekening mee dat deze zoekvraag ook resultaten bezorgt waarin je zoekterm als deel van een woord voorkomt.

Rijmwoorden op je zoekterm vind je door een koppeling naar rijmwoorden.nl.

Gebruikmakend van een uitgebreide tekstenverzameling berekent een dienst van de Universiteit Leipzig voor ieder woord wat de woorden zijn die vaak ervoor, erna en errondom gebruikt worden. Zo kun je zien wat de gebruikelijke context is waarin je zoekwoord voorkomt. Vanaf synoniemen.net kun je deze dienst rechtstreeks met je zoekterm bestoken.

Tenslotte kun je je zoekterm vanaf een resultaatpagina rechtstreeks afvuren op Google of Wikipedia.