gezwind

als woordenboektrefwoord:

gezwind:
bn. bw. (-er, -st), haastig, snel.

als trefwoord met bijbehorende synoniemen:

gezwind (bn):
rap, snel, vlug

als synoniem van een ander trefwoord:

snel (bn) :
als de bliksem, direct, fast, gauw, gezwind, haastig, hard, ijlings, jachtig, presto, rad, rap, ras, rats, scheetsgewijs, schielijk, spoedig, vlot, vlot, vluchtig, vlug, wakker
spoedig (bn) :
fluks, gezwind, haastig, rad, rap, ras, snel, vlot, vlug
vlot (bn) :
gezwind, hard, rap, ras, spoedig
ras (bn) :
gezwind, snel, vlug
vlug (bw) :
binnenkort, even, fluks, gauw, gezwind, grif, hard, ijlings, prompt, rad, rap, ras, rats, schielijk, seffens, snel, spoedig
hard (bw) :
gezwind, rad, rap, ras, snel, spoedig, vlot, vlug

woordverbanden van ‘gezwind’ grafisch weergegeven

in het Handwoordenboek van Nederlandsche Synoniemen (1908)*:

in hedendaagse spelling:
haastig, haastiglijk, driftig, fluks, gezwind, ijlings, in allerijl, overhaast, ras, schielijk, snel, spoedig, vlug

Haastig — haastiglijk — driftig — fluks — gezwind — ijlings — in allerijl — overhaast — ras — schielijk — snel — spoedig — vlug. Bijvoegel. naamw. en bijwoorden, die de snelheid, waarmede eene handeling geschiedt, aanduiden. Snel, dat oorspronkelijk eene algemeener beteekenis had, beteekent eigenlijk krachtig van beweging, voortvarend. Vlug duidt groote snelheid aan, en is dus sterker dan snel; bovendien duidt het een luchtig aanraken der oppervlakte aan. Gezwind is wat zich krachtig voortbeweegt, en in korten tijd een afstand aflegt. Het is sterker dan snel en mist de laatstgenoemde eigenaardigheid van vlug. Met gezwinde pas. Met vluggen tred. Ras wordt gezegd van eene vlugge, eenigszins onverwachte beweging; hierdoor kan aan ras de bijgedachte van ondoordacht eigen zijn. Haastig is wel vlug, doch in een slechten zin, want meest wordt het gebruikt voor te vlug, dus vluchtig of ondoordacht. Driftig is elke beweging, die met drift of hartstocht geschiedt. Haastiglijk, hetzelfde als haastig, wordt alleen in deftigen stijl gebruikt. Daar ijle eigenlijk snelle gang is, beteekent in allerijl hetzelfde als met gang, dus met eene snelle beweging, terwijl schielijk, uit schierlijke ontstaan, niets anders dan snel of vlug beteekent. Ijlings, dat in de spreektaal nooit gehoord wordt, beteekent 't zelfde als in allerijl.

in hedendaagse spelling:
vlug, behendig, gauw, gezwind, rap, ras, snel, vaardig

Vlug — behendig — gauw — gezwind — rap — rasch — snel — vaardig. Deze woorden duiden het vermogen van een lichaam aan, om zich met snelheid te bewegen of in korten tijd iets te verrichten. Snel ziet meer op den spoed, vlug op de gemakkelijkheid der beweging. Gauw is sterker dan vlug: men zal eer gebruiken iemand te gauw zijn, dan iemand te vlug zijn; het wordt meest in minder gunstigen zin gebezigd. Gezwind zag oorspronkelijk op de kracht, waarmede iets gedaan werd, maar heeft allengs daarmede verbonden het begrip van groote vlugheid. Rap heeft hoofdzakelijk betrekking op den lichaamsbouw, die tot kloek en snel handelen in staat stelt. Men zegt zoowel rappe leden als rap ter been. Rasch heeft betrekking op spoed, die niet altijd het gevolg van bedaard nadenken is, vandaar dat rasch soms in beteekenis nadert tot overijld. Waar vaardig als synoniem met vlug gebruikt wordt, ziet hef vooral op handigheid aan vlugheid verbonden. Behendig ziet eigenlijk op de vaardigheid der handen, maar is uitgebreid en wordt gezegd van iemand die vaardigheid om iets te doen, verbindt met vlugheid om iets tot stand te brengrn. Wat is sneller dan het licht? Vlug als eene hinde. Een vlugge knaap. Gauw als water. Met gezwinden pas. Die rassche daad zal u berouwen. Dat meisje is vaardig met de naald.

* De spelling in deze bron kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

in overige bronnen*:

in hedendaagse spelling:
aanstonds, dadelijk, straks, terstond, ras, plotseling, eensklaps, schielijk, fluks, gezwind, dra, weldra, snellijk, ijlings, spoedig, haastig, ogenblikkelijk

AANSTONDS, DADELIJK, STRAKS, TERSTOND, RAS, PLOTSELING, EENSKLAPS, SCHIELIJK, FLUKS, GEZWIND, DRA, WELDRA, SNELLIJK, IJLINGS, SPOEDIG, HAASTIG, OOGENBLIKKELIJK

bron: Weiland & Landré - Woordenboek der Nederduitsche synonimen (1821), band 1, bladzijde 55.

* De spelling in deze bronnen kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

zie ook:
zwinden

bij andere sites:

synoniemen-sites:
Alexandria - Interglot - ONW - MijnWoordenboek
woordenboeken:
WNT - Van Dale Hedendaags Nederlands - WikiWoordenboek - puzzelwoordenboek
oorsprong:
etymologiebank
zinsverband:
context
vertalen:
naar het
overige:
Citaten - rijmwoorden - Wikipedia - Google

debug info: 0.0042 c