Synoniemen.net gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën ("cookies"), onder andere om je een optimale gebruikerservaring te bieden. Dat houdt in dat synoniemen.net het gedrag van bezoekers vastlegt, analyseert en deelt en zo de website beter afstemt op de interesses van de bezoeker. Cookies van Improve Digital, AppNexus kunnen worden gebruikt om advertenties te tonen, gedragsgegevens te delen en artikelen aan te bevelen op synoniemen.net die aansluiten op je interesses.

Lees meer over ons privacy-beleid.

cookies accepteren

cookies niet accepteren


oorzaak

als woordenboektrefwoord:

oorzaak:
v. (...zaken), beweegreden.

als trefwoord met bijbehorende synoniemen:

oorzaak (zn):
aanleiding, achtergrond, grond, reden
oorzaak (zn):
bron, oorsprong, wortel
oorzaak (zn):
bewerker, veroorzaker

als synoniem van een ander trefwoord:

drijfveer (zn) :
aanleiding, behoefte, beweeggrond, beweegreden, considerans, grond, motief, oorzaak, overweging, prikkel, ratio, reden, ressort, stimulans
grond (zn) :
aanleiding, afweging, bestaansrecht, beweeggrond, beweegreden, considerans, drijfveer, motief, oorzaak, ratio, rechtvaardiging, reden
ontstaan (zn) :
aanvang, genese, genesis, ontstaansgeschiedenis, oorsprong, oorzaak, opkomst, wording, wordingsgeschiedenis, wordingsproces
reden (zn) :
aanleiding, argument, beweeggrond, beweegreden, drijfveer, grond, motief, motivatie, motivering, oorzaak, verklaring
aanleiding (zn) :
beweegreden, drijfveer, gelegenheid, grond, motief, oorzaak, reden
factor (zn) :
beweeggrond, kracht, medeoorzaak, omstandigheid, oorzaak
bron (zn) :
begin, kiem, oorsprong, oorzaak, origine, stam, wortel
wortel (zn) :
basis, bron, oorsprong, oorzaak
ader (zn) :
bron, oorsprong, oorzaak
kracht (zn) :
oorzaak, verwekker
achtergrond (zn) :
oorzaak
kiem (zn) :
oorzaak
oorsprong (zn) :
oorzaak

woordverbanden van ‘oorzaak’ grafisch weergegeven

in Charivarius' Een Ander Woord (1945):

in het Handwoordenboek van Nederlandsche Synoniemen (1908)*:

in hedendaagse spelling:
aanleiding, gelegenheid, oorzaak

Aanleiding — gelegenheid — oorzaak. Als synoniemen beteekenen zij de omstandigheden, die het mogelijk maken, dat iets geschiedt. De naijver der Engelschen op den bloeienden handel van Nederland was de oorzaak van de hevige oorlogen, door ons met deze overzeesche buren gedurende de 17e eeuw gevoerd. Engeland wist telkens aanleiding tot den oorlog te vinden; de eerste de beste gelegenheid daartoe werd dadelijk aangegrepen. Uit deze voorbeelden kan men zien, dat de oorzaak datgene is, waaruit iets anders noodwendig moet volgen, dat de aanleiding het middel is, waardoor het gevolg spoediger, de gelegenheid de omstandigheden zijn, waaronder het gevolg gemakkelijker te voorschijn treedt. Tusschen de werking van oorzaak en aanleiding bestaat het verschil van noodwendigheid en toevalligheid. De aanleiding voert als het ware tot de gebeurtenis, de gelegenheid staat er niet rechtstreeks moe in verband. Geeft iemand ons aanleiding om hem te haten, dan zoeken wij maar al te vaak gelegenheid om hem te schaden. Eene oorzaak en eene aanleiding kan men dus niet, zooals eene gelegenheid, gebruiken of aangrijpen.

in hedendaagse spelling:
beweegreden, drangreden, drijfveer, grond, aanleiding, oorzaak, reden

Beweegreden — drangreden — drijfveer — grond — aanleiding — oorzaak — reden. Dat wat eene handeling doet plaats hebben. De grond is datgene, waarop iets anders rust; oorzaak is de zaak, waaruit iets anders voortkomt. De oorzaak wordt als zelfhandelend gedacht; zij geeft dus het antwoord op de vraag waardoor, terwijl de reden het antwoord op de vraag waarom geeft. De uiterlijke omstandigheid, die gelegenheid tot iets geeft maar niet de handeling veroorzaakt, noemt men de aanleiding; zie Aanleiding. Drijfveer ziet op innerlijke aandrift, beweegreden evenals reden, op verstandelijk overleg, dat iemand doet handelen. Onze hartstochten kunnen de drijfveeren onzer handelingen zijn, nooit hare beweegredenen. Drangreden is eene sterke beweegreden. De oorzaken van dien oorlog waren etc. De reden van de weigering des konings.

* De spelling in deze bron kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

in Keur van Nederlandsche Synoniemen (1922)*:

in hedendaagse spelling:
oorzaak, reden

29. Oorzaak — reden.

De omstandigheid, die een toestand of werking ten gevolge heeft.

Oorzaak zegt, dat de werking van 's menschen wil onafhankelijk is; zij kan dus in de natuur gevonden worden, bijv.: de oorzaak der aardbevingen is nog niet voldoende opgehelderd, of in omstandigheden, waarop wij geen invloed hebben: de oorzaak van den brand is onbekend.

Ook wordt oorzaak gebruikt ten opzichte van onze handelingen, waarbij onze wil niet opzettelijk in aanmerking komt: zijn verkwistende levenswijze is oorzaak, dat hij arm is geworden (hij was n.l. niet opzettelijk verkwistend om arm te worden).

De reden is ten nauwste verbonden aan iemands uituitdrukkelijken wil en beweegt hem tot een daad. Wat is de reden, dat gij boos op hem zijt? (Die reden beweegt u boos te zijn; gij wilt boos zijn).

Opmerking. Waardoor? vraagt naar een oorzaak; waarom? naar een reden. Waardoor stijgt een luchtballon omhoog? Waarom hebt gij uw woord gebroken?

* De spelling in deze bron kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

in overige bronnen*:

in hedendaagse spelling:
aanleiding, gelegenheid, oorzaak

AANLEIDING, GELEGENHEID, OORZAAK

bron: Weiland & Landré - Woordenboek der Nederduitsche synonimen (1821), band 1, bladzijde 37.

in hedendaagse spelling:
oorzaak, schuld

OORZAAK, SCHULD

bron: Weiland & Landré - Woordenboek der Nederduitsche synonimen (1821), band 3, bladzijde 57.

in hedendaagse spelling:
wel, bron, oorsprong, oorzaak, beweegreden, drijfveer, beginsel, grond

WEL, BRON, OORSPRONG, OORZAAK, BEWEEGREDEN, DRIJFVEER, BEGINSEL, GROND

bron: Gerbrand Bruining - Nederduitsche synonymen (1836), band 2, bladzijde 372.

* De spelling in deze bronnen kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

in de lijst met antoniemen (woorden met een tegengestelde betekenis):

oorzaak
consequentie, gevolg, invloed

bij andere sites:

synoniemen-sites:
Alexandria - Interglot - ONW - MijnWoordenboek - verwante woorden
woordenboeken:
ANW - WNT - Van Dale Hedendaags Nederlands - WikiWoordenboek - puzzelwoordenboek
oorsprong:
etymologiebank
zinsverband:
context
vertalen:
naar het
overige:
Citaten - rijmwoorden - Wikipedia - Google

debug info: 0.0041 c