afgemat

als trefwoord met bijbehorende synoniemen:

afgemat (bn):
afgepeigerd, afgesloofd, doodmoe, doodop, kapot, moegestreden, uitgeput, uitgewoond

als synoniem van een ander trefwoord:

uitgeteld (bn) :
afgedraaid, afgemat, afgepeigerd, afgesloofd, bekaf, dood, doodmoe, doodop, geradbraakt, gevloerd, kapot, murw, op, pompaf, total loss, uitgeput, uitgevloerd
uitgeput (bn) :
afgedraaid, afgemat, afgepeigerd, afgesloofd, bekaf, dood, doodop, geradbraakt, kapot, op, pompaf, total loss, uitgevloerd
kapot (bn) :
afgemat, afgepeigerd, bekaf, dood, doodmoe, doodop, geradbraakt, moe, op, pompaf, total loss, uitgeput, versleten
afgepeigerd (bn) :
afgedraaid, afgeleefd, afgemat, doodmoe, doodop, gesloopt, kapot, moe, op, uitgeput
doodop (bn) :
afgemat, afgepeigerd, bekaf, dood, geradbraakt, kapot, op, pompaf, uitgeput
moe (bn) :
afgemat, afgepeigerd, afgewerkt, bekaf, gammel, mat, moede, vermoeid
afgedraaid (bn) :
afgemat, bekaf, doodmoe, kapot, op, uitgeput, uitgeteld
vermoeid (bn) :
afgemat, doodop, loom, mat, moe, uitgeput
afgesloofd (bn) :
afgemat, afgepeigerd, moe, uitgeput
mat (bn) :
afgemat, moe, vermoeid

woordverbanden van ‘afgemat’ grafisch weergegeven

in Charivarius' Een Ander Woord (1945):

in het Handwoordenboek van Nederlandsche Synoniemen (1908)*:

in hedendaagse spelling:
moede, vermoeid, afgemat, afgesloofd, afgetobd, mat, loom

Moede — vermoeid — afgemat — afgesloofd — afgetobd — mat — loom. Tengevolge van inspanning ongeschikt tot verdere krachtsinspanning. Eenigszins zijn met deze woorden synoniem mat en loom; deze geven echter meer, even als soms ook moede, een toestand te kennen die uit het lichaam zelf voortkomt ten gevolge van de gesteldheid of van eene ziekelijke aandoening. Men is loom b.v. door hitte, waarbij het gestel zijne veerkracht verliest; men voelt zich mat en loom door eene opkomende verkoudheid, men gevoelt zich moede en mat, wanneer voor de krachten, b.v. als men pas herstellende is, de minste inspanning te veel is. Synoniem met de hierboven genoemde andere woorden, duidt moede het gevoel van uitputting van kracht na een inspannenden arbeid aan. Vermoeid is meer moede geworden door eene handeling. Ik ben moede van de wandeling en ik ben vermoeid van het wandelen. Afgemat is eene sterkere uitdrukking voor vermoeid; het geeft groote vermoeidheid van geest en lichaam te kennen. Bij afgesloofd en afgetobd wordt bovendien eene eigenaardigheid van den arbeid uitgedrukt. Men is nl. door het sloven, door het tobben, af, d. i. ten hoogste vermoeid, geworden. Zij geven dus te kennen dat de voorafgaande inspanning van langen duur was of bij herhaling, en onder groote zorgen moest geschieden.

* De spelling in deze bron kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

in Keur van Nederlandsche Synoniemen (1922)*:

in hedendaagse spelling:
mat, moe, vermoeid, afgemat, loom

151. Mat moe vermoeid — afgemat — loom.

Ongeschikt tot krachtsinspanning.

Mat is men door een oorzaak buiten ons, bijv. mat van de warmte; het komt dus eenigszins met loom overeen d.w.z. traag van beweging. (Schaakmat is de koning, als hij zich niet meer bewegen kan; mat is dus sterker dan loom.) Van kleuren gezegd beteekent mat zooveel als dof: matblauw.

Moe duidt eenvoudig den toestand aan, waarin men zich na zwaren arbeid bevindt, terwijl vermoeid ook let op de oorzaak der vermoeidheid en tevens grootere moeheid aanwijst: Hij is erg moe en mag wel wat uitrusten. Hij is door het onbesuisde fietsen zeer vermoeid.

Afgemat is nog sterker dan vermoeid; meestal is deze graad van vermoeidheid op het gelaat te zien of aan mindere helderheid van geest te bemerken.

Opmerking. Het woord mat wordt gewoonlijk alleen in de alliteratie: mat en moe gebruikt.

* De spelling in deze bron kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

in overige bronnen*:

in hedendaagse spelling:
mat, moede, vermoeid, afgemat, afgetobd, afgesloofd, uitgesloofd

MAT, MOEDE, VERMOEID, AFGEMAT, AFGETOBD, AFGESLOOFD, UITGESLOOFD

bron: Weiland & Landré - Woordenboek der Nederduitsche synonimen (1821), band 2, bladzijde 408.

* De spelling in deze bronnen kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

bij andere sites:

synoniemen-sites:
woordenboeken:
oorsprong:
zinsverband:
vertalen:
naar het
overige:

debug info: 0.0033 c