verstand

als woordenboektrefwoord:

verstand:
o. (-en), bevatting, doorzicht.

als trefwoord met bijbehorende synoniemen:

verstand (zn):
begaafdheid, begrip, benul, bevatting, bevattingsvermogen, brein, denkvermogen, geest, geestvermogen, hersens, intellect, intelligentie, inzicht, kruim, notie, ratio, rede, wijsheid, zin

als synoniem van een ander trefwoord:

begrip (zn) :
benul, besef, bevatting, bevattingsvermogen, bewustzijn, blikveld, concept, conceptie, denkbeeld, gezichtsveld, idee, inzicht, kennis, notie, opvatting, verstajem, verstand, voorstelling
inzicht (zn) :
begrip, benul, beschouwing, besef, blik, denkwijs, doorzicht, erkentenis, hersens, kijk, mening, notie, onderscheid, opvatting, overtuiging, prudentie, verstand, visie, zicht, zin
geest (zn) :
brein, denkvermogen, esprit, geestgrond, geestvermogen, hersens, intellect, psyche, ratio, rede, spirit, spiritus, vernuft, verstand, zin
rede (zn) :
denkvermogen, geest, geestvermogen, intellect, logos, ratio, verstand
oordeel (zn) :
doorzicht, inzien, kijk, onderscheid, prudentie, verstand, zicht
intelligentie (zn) :
geest, schranderheid, slimheid, vernuft, verstand
benul (zn) :
begrip, besef, idee, inzicht, notie, verstand
hersens (zn) :
bovenkamer, brein, hoofd, inzicht, verstand
zin (zn) :
begrip, gevoel, inzicht, mening, verstand
notie (zn) :
benul, besef, inzicht, kennis, verstand
sjoege (zn) :
begrip, bevatting, kennis, verstand
kop (zn) :
hersens, studiehoofd, verstand
hoofd (zn) :
brein, hersens, verstand
brein (zn) :
hersenen, verstand
denkvermogen (zn) :
rede, verstand
hersenen (zn) :
verstand
vermogen (zn) :
verstand

woordverbanden van ‘verstand’ grafisch weergegeven

in Charivarius' Een Ander Woord (1945):

in het Handwoordenboek van Nederlandsche Synoniemen (1908)*:

in hedendaagse spelling:
geest, oordeel, rede, vernuft, verstand

Geest — oordeel — rede — vernuft — verstand. Verstand, oordeel, rede duiden verschillende zijden van het menschelijk denkvermogen aan, dat in zijn geheel omschreven kan worden als het vermogen om waar te nemen, te vergelijken, te besluiten, gevolgtrekkingen te maken, en vervolgens door middel van redeneering van het bekende tot het onbekende te geraken. Verstand duidt enkel het denkvermogen aan; onder rede verstaat men de geestelijke vermogens, waardoor de mensch zich van het dier onderscheidt. Gezond verstand zegt men van eene zekere mate van aangeboren doorzicht. Wie oordeel heeft geeft bewijs, dat hij zijne verstandelijke vermogens goed weet te gebruiken. Geest heeft hij, die in het bezit is van een buitengewoon helder, werkzaam denkvermogen, dat vruchtbaar is in idee├źn. Door vernuft verstaat men geestigheid, scherpzinnigheid, vindingrijkheid.

* De spelling in deze bron kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

in overige bronnen*:

in hedendaagse spelling:
oordeel, verstand, vernuft, gezond verstand

OORDEEL, VERSTAND, VERNUFT, GEZOND VERSTAND

bron: Weiland & Landré - Woordenboek der Nederduitsche synonimen (1821), band 3, bladzijde 55.

in hedendaagse spelling:
schranderheid, inzien, inzicht, doorzicht, kloekheid, verstand, kennis, wetenschap, kunde, kunst

SCHRANDERHEID, INZIEN, INZIGT, DOORZIGT, KLOEKHEID, VERSTAND, KENNIS, WETENSCHAP, KUNDE, KUNST

bron: Gerbrand Bruining - Nederduitsche synonymen (1836), band 1, bladzijde 56.

* De spelling in deze bronnen kan afwijken van de tegenwoordig geldende.

in de lijst met antoniemen (woorden met een tegengestelde betekenis):

verstand
onverstand
zie ook:
aan het verstand brengen, gezond verstand

bij andere sites:

synoniemen-sites:
woordenboeken:
oorsprong:
zinsverband:
vertalen:
naar het
overige:

debug info: 0.0026 c